Last van lipoedeem of lymfoedeem

Last van zware benen, altijd pijn met lopen. Uw benen willen niet meer al is het maar een paar honderd meter. Uw benen houden vet vast en dijen steeds meer uit. Zeer waarschijnlijk heeft u last van lipoedeem of lymfoedeem.

Wat is lipoedeem

Lipoedeem is een aandoening van het vetweefsel dat vrijwel uitsluitend voorkomt bij vrouwen. Bij lipoedeem ontstaat er een ongelijkmatige verdeling van het vetweefsel in het lichaam, vaak rond de heupen, billen en dijen, onderbenen, binnenkant van de knieën of armen. Lipoedeem is een slopende, ongeneselijke en chronische aandoening welke in de praktijk vaak niet herkend, of niet juist gediagnosticeerd wordt. Deze vetcellen trekken ook vocht (=oedeem) aan, vandaar de naam lipoedeem. 

Kenmerkend is dat bij lipoedeem de dikke benen ook bij afvallen dik blijven. Dit heeft vaak de vorm van een (paard)rijbroek. Tevens is kenmerkend voor lipoedeem dat de afwijkende vetverdeling zich aan beide zijden voordoet, dit in tegenstelling tot lymfoedeem, dat zich ook aan één been of één arm kan voordoen.

Hoe ontstaat lipoedeem?

De precieze oorzaak van lipoedeem is niet bekend. Waarschijnlijk spelen erfelijke factoren en mogelijk vrouwelijke hormonen een rol. Dit laatste wordt gedacht omdat de aandoening meestal pas na de puberteit zichtbaar wordt en alléén bij vrouwen voorkomt.

Mensen die lipoedeem hebben kunnen ook te maken krijgen met lymfoedeem, ook wel lipolymfoedeem genoemd. Ook wordt er vaak gezien dat bewegen als lastig wordt ervaren. Dit heeft weer te maken met het feit dat er verminderde spierkracht aanwezig is en zwakkere voeten en knieën. Factoren die van invloed kunnen zijn bij het ontstaan van lipoedeem worden hieronder vermeld.

Hormonaal

In de meeste gevallen begint lipoedeem tegen het einde van puberteit, tijdens de zwangerschap of menopauze. De gevoeligheid voor lipoedeem lijkt bovendien genetisch bepaald te zijn.

Overgewicht

Veel mensen met lipoedeem worden aan heftige vooroordelen blootgesteld omdat ze mogelijk niet gezond genoeg eten, te weinig bewegen en zichzelf laten gaan. In de meeste gevallen is dat niet waar, omdat lipoedeem een chronische vetverdelingsstoornis is waarvoor de patiënten niet verantwoordelijk zijn. Niettemin kan lipoedeem en obesitas elkaar wel versterken. Meer dan 50% van de mensen die met lipoedeem te maken hebben in Nederland hebben ook obesitas. 

Het behandelen hiervan maakt dit erg lastig omdat er eerst vastgesteld dient te worden welke aandoeningen een rol spelen en aan welke aandoening er voorrang gegeven dient te worden. Hierdoor is het stellen van een diagnose soms erg moeilijk.

Verkeerd eten

Om een gezond gewicht te behouden moet men een evenwicht bereiken tussen calorie inname en verbruik. Een diëtiste kan hierbij helpen om dit evenwicht in balans te houden. Het volgen van een dieet waarbij u snel afvalt kan schadelijk zijn voor het lichaam omdat het lichaam een minimalen hoeveelheid aan voedingsstoffen nodig heeft. Zoek dietisten met kennis van lipoedeem

Te weinig spierarbeid

Wanneer er weinig wordt bewogen zal de spiermassa en de spierkracht afnemen. Uit onderzoek is gebleken dat mensen met lipoedeem gemiddeld 30% minder spierkracht hebben. Dit heeft tot gevolg dat het lymfestelsel ook minder goed het vocht zal afvoeren omdat dit systeem volledig afhankelijk is van de spierpompfunctie. Door deze inactiviteit loopt men het risico op het ontwikkelen van veneus oedeem en/of lymfoedeem.

Aanwezigheid van lymfoedeem

Doordat er minder spierarbeid plaats vindt zal de pompfunctie van het lymfesysteem ook vertraagd worden. Vanwege deze verminderde functie wordt er ook meer vet afgezet in het weefsel en zal het lipoedeem hierdoor verergeren.

Symptomen

Het is belangrijk dat lipoedeem in een vroeg stadium wordt ontdekt. De kans op verergering en complicaties wordt hierdoor mogelijk voorkomen. Een aantal kenmerken zijn:

  • Een zwaar, drukkend gevoel in de benen
  • Sinaasappelhuid (cellulitis)
  • Pijn in de (opgezwollen) benen
  • Bij lichte aanraking al pijn en kans op blauwe plekken
  • Verschil in kledingmaat van het bovenlichaam en het onderlichaam (2 tot 3 maten)
  • Gewrichtsproblemen
  • Gewichtsproblemen, zonder aanwijsbare oorzaak
  • Ontbreken van zwelling aan de hand en voetrug.

Stadia

Lipoedeem wordt ingedeeld in verschillende stadia. Als  lipoedeem niet wordt behandeld, neemt de omvang van de betreffende lichaamsdelen in de loop der jaren steeds meer toe. Daarom is een vroegtijdige diagnose door een specialist en een snel begin met de juiste therapie enorm belangrijk. Alleen zo kan verergering van de aandoening worden tegengegaan.

Lipoedeem stadia

Stadium 1

  • Glad, gelijkmatig verdikt huidoppervlak

Stadium 2

  • Oneffen en putjes in de huidoppervlakte (“sinaasappelhuid”)
  • Weefselstructuur met grove knopen 

Stadium 3

  • Sterke vergroting van de omvang
  • Zeer grof en verhard huidoppervlak
  • Weefsel krijgt kwabachtige vormen aan de benen en/of de armen

Behandelingen

Het behandelen van lipoedeem is niet makkelijk. Om de oorzaak van lipoedeem te behandelen, helpt eigenlijk alleen een liposuctie. Hierbij worden de zieke vetcellen verwijderd. Deze handeling kan alleen uitgevoerd worden bij mensen met een ‘normaal gewicht’. In de meeste gevallen zal er worden geadviseerd het overgewicht te verminderen. 

Een verandering in voeding, lichaamsbeweging en een gezonde(re) levensstijl kan niet alleen de symptomen van lipoedeem verminderen, maar ook helpen gewicht te verliezen of te normaliseren.

Om het oedeem af te remmen en de klachten te verminderen zal er in de meeste gevallen worden overgegaan op Manuele Lymfedrainage, compressietherapie, oefentherapie en zelfmanagement.